Relatieproblemen bij ondernemers: jij bewaakt het kruitvat van iedereen, behalve dat van jezelf

Slechts 1 op 5 succesvolle ondernemers heeft een levensvatbare relatie!? Jij hoeft daar niet bij te horen.

Relatieproblemen bij ondernemers beginnen zelden thuis. Er was een periode dat ik precies wist wat iedereen om mij heen nodig had, nog voor ze het zelf doorhadden. Ik hoorde aan de manier waarop mijn man de voordeur dichttrok hoe zijn dag geweest was. Ik voelde de spanning bij een klant al voor er iets gezegd werd. Bij de kinderen wist ik exact wanneer ik moest bijsturen om de avond rustig te houden. Ik was een meester geworden in het bewaken van het kruitvat van iedereen rondom mij. Ondertussen stond mijn eigen lontje al maanden te branden. Ik was de laatste die dat doorhad.

Toen het bij mij uiteindelijk ontplofte, schrok iedereen zich een hoedje, ikzelf nog het meest. Wat niemand zag, is dat mijn lontje in werkelijkheid heel lang is. Ik was alleen jarenlang vergeten te vertellen waar dat lontje was aangestoken. Daardoor kwam de ontploffing voor iedereen uit het niets.

Als jij een bedrijf hebt gebouwd dat draait, ken je dit patroon waarschijnlijk beter dan je lief is. Je bent er zeker niet alleen in. Er bestaat zelfs onderzoek over dat ouder is dan de meeste ondernemers die ik begeleid.

Twintig procent. Meer was er niet.

In 1965 voerden John Cuber en Peggy Harroff één van de weinige diepgaande onderzoeken ooit uit naar de huwelijken van succesvolle mensen. V

Ze interviewden 437 mannen en vrouwen tussen 35 en 55 jaar die het allemaal ver geschopt hadden op eigen kracht. Gay Hendricks haalt dat onderzoek aan in zijn boek The Big Leap en komt tot een cijfer dat blijft hangen: tachtig procent van die groep had een onbevredigend huwelijk of een onbevredigende langdurige relatie.

De overige tachtig procent viel uiteen in drie categorieën. Zestig jaar later hoor ik ze nog altijd woordelijk terug in mijn gesprekken met ondernemers.

Drie relaties of drie haltes op dezelfde weg?

Ik kijk naar die drie categorieën met de ogen van Myrna Lewis, die al decennia werkt met wat er in groepen en relaties onder de oppervlakte leeft. Zij zou zeggen dat je hier naar drie haltes op één en dezelfde lijn kijkt. Iedereen staat ergens op die lijn. Het begint bij grapjes en sarcasme over elkaar. Daarna komen de smoesjes en het uitstel. Dan volgt het passieve verzet, waarbij alles net iets trager gaat dan afgesproken. Helemaal aan het einde van de lijn valt de communicatie stil en vertrekt iemand. Hoe verder iemand op die lijn staat, hoe duurder het herstel wordt. 

Wat die lijn zo verraderlijk maakt voor ondernemers, is dat de eerste haltes bijna gezellig lijken. Een vriend van mij noemt de sneren van zijn vrouw over zijn agenda onze vaste running gag. Hij lacht erbij. Die grap is het eerste signaal van een nee die niet hardop gezegd mag worden. 

Waarom succes zelf een deel van de rekening betaalt

De eerste reden waarom succesvolle mensen het zo zwaar hebben in hun relaties, zit gewoon in het succes zelf. Succes komt met druk, met tempo en met beslissingen die niemand anders voor jou kan nemen. Gaandeweg wordt de kloof met de mensen rondom je groter. Jij wordt elke dag groter in de wereld daarbuiten, terwijl je thuis met steeds minder woorden toekomt. Op een dag merk je dat je partner niet meer vraagt hoe het ging, omdat het antwoord toch altijd hetzelfde is.
Lees ook: Wanneer je bedrijf groeit, maar de afstand tot je partner groter wordt

De tweede reden is de reden waar ik het meest mee werk. Succes hebben betekent nog niet dat je jezelf hebt leren kennen. Je kunt een bedrijf van dertig mensen aansturen en tegelijk geen flauw idee hebben welke trigger jou binnen de drie seconden in je valkuilgedrag duwt. Esther Perel noemt dat de onofficiële cv die je meedraagt. De scripts van thuis reizen ongevraagd mee naar je vergaderzaal en je slaapkamer. Jouw automatische piloot heeft je ooit ergens door geholpen. Vandaag stuurt hij nog altijd mee, zonder dat je hem ooit hebt teruggefloten.

Daar komt de onuitgesproken afspraak nog bovenop. In de opstartfase van je bedrijf is er meestal een moment waarop je partner heeft gezegd dat het oké is, dat hij of zij de drukke jaren wel mee draagt. Die afspraak had een houdbaarheidsdatum die niemand hardop benoemd heeft. Jij werkt intussen al jaren op dezelfde manier verder.

Wat een slepende relatie jou kost in je bedrijf

De meeste ondernemers beseffen nog altijd niet dat een relatie hun bedrijf kan maken of kraken. Kopzorgen over je relatie of je gezin vormen een gigantisch energielek dat rechtstreeks aan je creatie-energie en je bewegingsruimte vreet. Stel je voor dat je aan tafel zit voor een onderhandeling waar miljoenen op het spel staan, terwijl je relatie thuis op springen staat. Net op dat moment zou je fris en scherp moeten zijn. In plaats daarvan loopt je hoofd te piekeren. Die ene vermoeide dag kan je een veelvoud kosten van wat een jaar begeleiding waard is.

En dan is er het schuldgevoel, in mijn ogen de meest killing emotie die er bestaat voor een ondernemer. Je voelt op zaterdagochtend de inspiratie stromen. Toch ga je niet werken, want je bent al de hele week weg geweest. Je blijft thuis en je loopt helemaal leeg. Je geniale ideeën worden ondergestopt. Tegen de avond hang je wat suf op je telefoon in plaats van iets te maken. Je partner heeft ondertussen een lichaam naast zich op de zetel en geen mens. Dit kost jou jaarlijks tonnen aan creatiegeld en het levert thuis niets op.

Het kantelpunt lag bij mij en dat was het beste nieuws

Ik vertel dit alles niet vanuit een boek. Mijn man liet me jaren geleden zitten voor de buurvrouw, kreeg een kind met haar en kwam drie jaar later terug bij mij aankloppen met dat kind erbij. Terwijl ik mijn vertrouwen in hem moest terugwinnen, werd er van mij ook nog eens verwacht dat ik mijn hart openstelde voor een kind van een ander. Zovele jaren later zijn we gelukkig getrouwd, hebben we er twee prachtige kinderen bij gekregen en is hij in onze business de sterke man die me draagt bij alles wat ik onderneem.

Wat ons daarbij het minst geholpen heeft, waren de klassieke therapeuten die vanuit theorie spreken terwijl ze totaal niet begrijpen hoe de wereld van een ondernemer in elkaar zit. Ik hou niet van eindeloze, wollige gesprekken waarin mij gevraagd wordt om me te verplaatsen in het slachtofferschap van iemand anders of waarin mijn verleden kapotgeanalyseerd wordt. Wat wel werkte, was dat ik de focus volledig op mezelf legde en voor honderd procent verantwoordelijkheid nam voor mijn eigen aandeel.

Brené Brown vat in vier woorden samen waarom dat werkt: you can’t give what you don’t have. Zolang jouw eigen kruik leeg is, kan je thuis alleen nog kruimels uitdelen, hoe graag je die mensen ook ziet. Ik veranderde één ding aan mijn kant. Tot mijn verbazing begon het hele systeem rondom mij mee te bewegen, zonder dat ik daar iemand om had moeten vragen. Dat is het rimpeleffect waar ik bij mijn klanten steeds opnieuw op bouw.

Zes dingen die je vanaf deze week anders doet

Wat volgt, vraagt geen enkele verandering van je partner. Dat is precies de bedoeling, want alles wat afhangt van de beweging van iemand anders, houdt jou gegijzeld.

1. Zoek waar jouw lontje is aangestoken voor je reageert

De volgende keer dat je thuis uitschiet over iets kleins, ga dan terug in je dag en zoek het werkelijke beginpunt. Meestal ligt dat uren eerder, bij een klant die zijn afspraak niet nakwam of een medewerker die iets voor de derde keer verkeerd deed. Zeg thuis waar je lontje is aangestoken, dan hoeft niemand meer te raden en ontploft er niets meer op de verkeerde plek.

2. Vul je eigen kruik voor je gaat uitdelen

Zet deze week één moment in je agenda dat volledig van jou is en behandel het met dezelfde ernst als een klantafspraak. Het hoeft geen halve dag te zijn. Een wandeling van veertig minuten waarin niemand je iets vraagt, doet al werk. Wat je in die kruik stopt, is het enige waaruit je later nog iets kan geven.

3. Geef verantwoording voor je keuzes in plaats van je te verontschuldigen

Er is een wereld van verschil tussen “sorry dat ik er weer niet ben” en “ik werk donderdagavond door tot negen uur omdat ik die offerte af wil hebben, en vrijdagavond ben ik er helemaal”. In het eerste geval vraag je begrip voor iets wat je toch blijft doen. In het tweede geval schep je duidelijkheid waar de mensen thuis iets aan hebben. Duidelijkheid is een vorm van respect, ook wanneer het antwoord niet is wat de ander had gehoopt.

4. Vraag naar de nee die al lang niet meer uitgesproken wordt

Stel je partner deze week één vraag en houd daarna je mond: is er iets dat je me al een tijd niet meer zegt omdat je denkt dat het toch niets verandert? Je zal waarschijnlijk iets te horen krijgen dat pijn doet. Dat is een goed teken, want een nee die eindelijk gezegd mag worden, hoeft niet langer ondergronds te gaan. De rekening van een nee die jarenlang binnengehouden wordt, valt altijd duurder uit dan het gesprek zelf.

5. Lees je agenda in plaats van je goede voornemens

Open je agenda van de voorbije maand en tel eerlijk hoeveel avonden er werkelijk voor thuis waren, zonder telefoon binnen handbereik. Jouw agenda vertelt de waarheid over je prioriteiten. Je voornemens vertellen alleen het verhaal dat je jezelf graag hoort. Wat je in je agenda zet, is wat je eigenlijk kiest.

6. Kies, in plaats van te schipperen

Het schuldgevoel waar zoveel ondernemers in blijven hangen, komt voort uit halve keuzes waarbij je thuis zit met je hoofd op het werk of op het werk zit met je hoofd thuis. Kies die zaterdagochtend voor je bedrijf en zeg het luidop, of kies voor je gezin en leg je telefoon in een andere kamer. Wie kiest, is aanwezig. Aanwezigheid is het enige wat de mensen thuis ooit van je gevraagd hebben.

Wat ik je zou zeggen als je hier tegenover me zat

Als jij een bedrijf hebt gebouwd dat werkt, heb je alles in huis om ook van je relatie iets moois te maken. Je neemt beslissingen waar anderen blijven twijfelen. Je zet door wanneer de rest afhaakt. Verantwoordelijkheid dragen zonder erover te klagen, dat is bij jou gewoon geworden. Die eigenschappen heb je thuis nooit ten volle ingezet, omdat het thuis over gevoel gaat en je daar nooit voor opgeleid bent.

Jij hoeft je ook niet te settelen bij die twintig procent uit het onderzoek die hun relatie levensvatbaar noemden. Stel je voor dat jij de mooiste relatie van je hele vriendenkring hebt, dat je thuiskomt in een huis waar je energie krijgt in plaats van verliest en dat je gestimuleerd wordt door de mens naast je. Dat is geen droombeeld. Dat is het gevolg van de keuze om eindelijk bij jezelf te beginnen.

Het onderzoek van Cuber en Harroff vertelt wat er gebeurt met mensen die hun succes najagen zonder zichzelf te kennen. Jij weet nu wat er in die tachtig procent gebeurt. Vanaf vandaag is elke dag dat je niets doet een keuze, geen ongeluk.

Herken je jezelf hierin?

Ik begeleid succesvolle ondernemers die het hard te verduren krijgen in hun relaties en die willen ontdekken hoe het voor hen kan werken om de focus op zichzelf te houden. Tijdens een Highly Connected Call kijken we samen, eerlijk en discreet, naar waar je staat, wat er werkelijk speelt en of het Highly Connected traject bij jou past.

Anja Pairoux
High-End Relatie Expert